Ministar za ljudska i manjinska prava Žigmanov uputio je čestitku bugarskoj nacionalnoj manjini u Srbiji povodom praznika 3. marta. Pismo prenosimo u celosti:
Ministar za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog Tomislav Žigmanov čestitao je predsedniku Nacionalnog saveta bugarske nacionalne manjine u Republici Srbiji Stefanu Stojkovu i svim pripadnicima bugarske nacionalne zajednice u Republici Srbiji njihov praznik, 3. mart, Dan oslobođenja Bugarske od osmanske vladavine.
Ovaj praznik proslavlja se u znak sećanja na 3. mart 1878. godine, kada je potpisan Sanstefanski mir između Rusije i Osmanskog carstva, čime je okončan Rusko-turski rat (1877-1878). Ovaj sporazum doveo je do oslobađanja Bugarske od osmanske vladavine što je značajno uticalo na bugarski nacionalni identitet i istoriju. Njime se, nakon pet vekova duge osmanske vladavine, Bugarska vratila na mapu Evrope. Potpisivanje Sanstefanskog mirovnog ugovora jedan je od nekoliko praznika koje proslavlja bugarska nacionalna zajednica u Republici Srbiji.
Prema poslednjem popisu stanovništva Republike Srbije 2022. godine, bugarska nacionalna manjina u RS broji 12.918 pripadnika. Najviše ih živi u Pčinjskom (4.970) i Pirotskom okrugu (4.281), u opštinama Bosilegrad i Dimitrovgrad, gde su bugarski jezik i pismo u službenoj upotrebi. Bugarski je u službenoj upotrebi i na teritoriji naseljenog mesta Ivanovo u gradu Pančevu i naseljenih mesta Berin Izvor, Vuči Del, Zvonče, Jasenov Del, Našuškovica i Rakita u opštini Babušnica.
Svoju kulturu i običaje pripadnici bugarske nacionalne manjine neguju i razvijaju okupljajući se u više udruženja koja doprinose afirmaciji kulture bugarske nacionalne manjine. Neka od najvažnijih su: Kulturno – informativni centar bugarske manjine „Caribrod“ iz Dimitrovgrada, Matica Bugara u Srbiji iz Bosilegrada, Kulturno – informativni centar Bugara „Bosilegrad“, Bugarsko kulturno društvo „Trendafers“ iz Belog Blata, KUD „Ivanovo 1868“ iz Ivanova, itd.
Skupština opštine Dimitrovgrad je na predlog Nacionalnog saveta bugarske nacionalne manjine proglasila Centar za kulturu Dimitrovgrad za ustanovu od posebnog značaja za kulturu Bugara u Srbiji. S tim u vezi, ustanova u svojim godišnjim planovima ima stalni zadatak očuvanje i unapređenje bugarske kulture i jezika. U sastavu ustanove radi amatersko pozorište „Hristo Botev“, koje premijerno izvodi po jednu predstavu godišnje, naizmenično na bugarskom i srpskom jeziku. Takođe, svake godine u Dimitrovgradu se održava pozorišni festival „Balkan Teatar Fest“, na kome redovno učestvuju i pozorišni ansambli iz Bugarske.
Pripadnici bugarske nacionalne manjine imaju mogućnost školovanja na svom jeziku na svim nivoima obrazovanja. Celokupnu nastavu na bugarskom jeziku u osnovnim školama u školskoj 2024/2025. godini pohađa 69 učenika. Predmet Bugarski jezik sa elementima nacionalne kulture pohađa oko 300 učenika. Nastavu na bugarskom jeziku u školskoj 2024/2025. godini pohađa 112 učenika u srednjim školama. Bugarski jezik izučava se u okviru Grupe za bugarski jezik, književnost i kulturu na Katedri za srpski jezik sa južnoslovenskim jezicima na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, kao i kao poseban predmet u okviru studijskih programa osnovnih akademskih studija srbistike i ruskog jezika i književnosti na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Nišu.
Informisanje na bugarskom jeziku ostvaruje se u Republici Srbiji posredstvom elektronskih i štampanih medija.
Najveći broj pripadnika ove nacionalne manjine pravoslavne su veroispovesti. Nacionalni savet bugarske nacionalne manjine je telo manjinske samouprave, izabrano na neposrednim izborima, i kao takvo brine o ostvarivanju prava svojih pripadnika, očuvanju i razvoju bogate kulture i tradicije.
Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog i Vlada Republike Srbije nastaviće posvećeno da rade na obezbeđivanju svih potrebnih preduslova kako bi bugarska nacionalna zajednica u Republici Srbiji nastavila da uživa prava koja im po zakonu pripadaju i razvija nacionalne institucije u cilju sigurne i stabilne perspektive za pripadnike svoje zajednice.
